راهنمای جامع مجموعه‌ی Final Fantasy

بخش اول

"به قلم کامیاب قربان‌پور"

سری فاینال فانتزی (Final Fantasy یا FF)، بلاشک یکی از تأثیرگذارترین و پرفروش‌ترین فرانچایزهای ژاپنی است که تاکنون راه خود را به غرب باز کرده. حتی اگر اهل ویدئوگیم هم نباشید، به احتمال خیلی زیاد نام FF به گوشتان خورده یا کسی را می‌شناسید که دلباخته‌ی این مجموعه باشد. با این وجود، سری FF نیز همانند بسیاری از مجموعه‌های بزرگ، وسعت‌ش گاهاً به نقطه‌ی ضعف‌ش تبدیل می‌شود و برخی از افرادی که خیلی مایل هستند تا وارد این مجموعه شوند، نمی‌دانند باید کدام بازی را انجام دهند یا نسخه‌ی اشتباهی را انتخاب می‌کنند و با دلسردی آن را کنار می‌گذارند.

راهنمای جامعی که پیش روی شماست، تمام اطلاعاتی که نیاز دارید را در اختیارتان قرار می‌دهد و به شما یاری می‌کند تا به‌عنوان یک علاقمند، بهترین روش ممکن برای تجربه‌ی این سری بازی فوق‌العاده را پیدا کنید و دیگر دغدغه‌ای برای تبدیل شدن به یک طرفدار درجه‌ی یک فاینال فانتزی نداشته باشید! در این راهنما، من بر مبنای تاریخ انتشار، به تک تک نسخه‌های FF می‌پردازم و اطلاعات مورد نیاز درمورد جزئیات گیم‌پلی، تِم، داستان، پلتفرم‌های پیشنهادی و… در اختیار شما خوانندگان عزیز قرار می‌دهم.

همچنین توصیه می‌کنم که در هنگام مطالعه، به چهار اصل ذکر شده توجه نمایید:

میانگین زمان: این میانگین‌ها بر مبنای تحقیقات و تجربه‌های شخصی خودم نوشته شده‌اند. از آنجایی که اغلب بازی‌های موجود در لیست نقش‌آفرینی‌های وسیع و پرجزئیات هستند؛ این زمان وابسته به هر شخص می‌تواند متغیر باشد.

میزان سختی: در نوشتن این مورد، از وجود کدهای تقلب، آپشن‌های کمکی و آسان‌ساز چشم‌پوشی شده است.

مناسب برای: این مورد به‌صورت خیلی خلاصه شده مخاطبی که ممکن از بازی لذت ببرد را ذکر کرده. اما برای اینکه بتوانید با اطمینان تصمیم بگیرید، حتماً توصیه می‌کنیم که مطلب را به‌طور کامل مطالعه فرمایید.

بهترین نسخه‌ها و بهترین پلتفرم‌ها: سعی شده تا علاوه بر سطح کیفی نسخه‌ها و پلتفرم‌ها، میزان دسترسی آن‌ها نیز لحاظ شود تا اکثر شما عزیزان قادر به تجربه‌ی بازی‌ها باشید.

فاینال فانتزی / Final Fantasy / ファイナルファンタジー

تاریخ عرضه: ۱۸ دسامبر ۱۹۸۷

کاور فاینال فانتزی برای کنسول فَمیکام

اولین نسخه‌ی فاینال فانتزی (FFI) درباره‌ی دنیایی خیالی است که شباهت زیادی به جهان‌های دانجنز اند دراگونز و ارباب حلقه‌ها دارد. در ابتدا مانند بسیاری از بازی‌های هم‌سبک باید از میان «۶ کلاس» متمایز، یک تیم ۴ نفره تشکیل دهید. اگر به دیگر بازی‌های فاینال فانتزی یا به‌طور کلی نقش‌آفرینی عادت کرده باشید، احتمالاً وجود قهرمانان بی‌کلام (جنگجویان روشنایی) این عنوان می‌تواند کمی آزاردهنده به‌نظر برسد؛ چراکه شخصیت‌های اصلی داستان حکم آواتارهایی را دارند که خود شما باید با تخیل‌تان برای‌شان شخصیت پردازی کنید و بازی عملاً مسئولیتی در قبال آن‌ها برعهده نمی‌گیرد. با این حال، داستانی که روایت می‌شود حتی در عصر مدرن بازی‌های کامپیوتری نیز جذاب و گیراست و با معرفی عناصرِ ساختارشکن مانند سفر در زمان، کلیشه‌های گذشته را می‌شکند و ماجرایی را روایت می‌کند که دست کمی از بهترین آرک‌های «دکتر هو» ندارد!

سبک مبارزات به شکل Turn-based Strategy هستند؛ به این معنا که به هر شخصیت (دشمن یا دوست) نوبت داده می‌شود و وی فرصت دارد تا این نوبت را برای حمله، دفاع، فرار یا استفاده از یک آیتم خرج کند. شخصیت‌ها به منوال همیشگی آرپی‌جی‌ها پس از شکست دشمنان تجربه (XP) کسب می‌کنند و با لول آپ کردن، قدرتمندتر می‌شوند. FFI جهان‌باز است، یعنی شما قادر هستید تا بدون محدودیت در سطح ۳ قاره‌ی بزرگ بازی سفر کنید و به دلخواه خود وارد شهرها و دهکده‌های متعدد شوید. علاوه براین، بسیاری از المان‌های موجود در گیم‌پلی و داستان FFI جهان فاینال فانتزی‌های آینده و اسپین‌آف‌های‌ش را شکل می‌دهند؛ مانند کلاس‌ها، کریستال‌ها، دیوهای قابل احضار که از اساطیر مختلف آمده‌اند و ظاهر هیولاها.

لوگوی فاینال فانتزی که یکی از جنگجویان روشنایی را به‌تصویر می‌کشد.

  • با تجربه‌ی اولین نسخه‌ی فاینال فانتزی می‌توانیم برگردیم به گذشته و علت موفقیت غیرمنتظره‌ی میاموتو و دوستانش را کشف کنیم. این عنوان ماندگار که پایه و بنای فرانچایز بزرگ فاینال فانتزی است، را حتماً به طرفداران نقش‌آفرینی‌های کلاسیک توصیه می‌کنم چراکه با وجود قدیمی بودن همچنان قادر به سورپرایز کردن شماست.
  • نسخه‌ها و پلتفرم‌های پیشنهادی: اگر می‌خواهید FFI به اصیل‌ترین شکل ممکن تجربه کنید، بهترین گزینه تهیه‌ی کنسول NES Classic Mini است که علاوه بر این عنوان، گالری زیادی از بازی‌های کلاسیک را در اختیار شما قرار می‌دهد. اما اگر گرافیک هشت بیتی NES نمی‌تواند شما را پای بازی نگه دارد، نگران نباشید. اسکوئر ۲ نسخه‌ی ریمستر شده و بهبود یافته در قالب کالکشنی زیبا برای Playstation و Gameboy Advence عرضه کرده که انتخاب هر کدام می‌تواند تجربه‌ای ناب نسیبتان کند. اما بهترین روش برای بازی کردن اولین نسخه‌ی فاینال فانتزی، تهیه‌ی کالکشن Final Fantasy 20th Anniversary بر روی پلی‌استیشن پورتال (PSP) است که سراسر بازی را به زیباترین شکل ممکن بازسازی کرده است و شامل کات‌سین‌های زیبای سینمایی می‌شود.
  • میانگین زمان: ۲۰ ساعت
  • میزان سختی: متوسط
  • مناسب برای: دوست‌داران نقش‌آفرینی‌های کلاسیک
  • بهترین نسخه‌(ها) و پلتفرم(ها): Final Fantasy 20th Anniversary – PSP

تصاویری از (Final Fantasy) Final Fantasy 20th Anniversary روی PSP:

فاینال فانتزی ۲ / Final Fantasy II / ファイナルファンタジーII

تاریخ عرضه: ۱۷ دسامبر ۱۹۸۸

کاور فاینال فانتزی ۲ برای کنسول فَمیکام.

تفاوت عمده بین فاینال فانتزی و دراگون کوئست (۲ غول بازی‌های آرپی‌جی) در دنباله‌هایشان خلاصه می‌شود. درحالی که هر قسمت از دراگون کوئست سعی می‌کند تا ریشه‌های‌ش را حفظ کند و به بهبود گذشته بپردازد، هر قسمت از فاینال فانتزی سعی دارد تا به‌طور کلی فرمول قدیم را تغییر دهد و اثری کاملاً جدید عرضه کند. این موضوع در فاینال فانتزی ۲ (FFII) کاملاً مشهود است.

برخلاف نسخه‌ی قبلی که با شکست دشمنان تجربه کسب می‌کردید، در FFII با استفاده‌ی زیاد از قابلیت‌های مختلف می‌توانید شخصیت‌های‌تان را ارتقا دهید. برای مثال اگر یک شخصیت از شمشیر در طول مبارزات زیاد استفاده کند، قابلیت استفاده از شمشیرش افزایش می‌یابد. این نوآوری در نسخه‌ی اصلی بازی، مشکلاتی پدید آورد که منجر به آسان‌سازی بیش از حد بازی می‌شد. برای نمونه، شما می‌توانید از سیستم Turn-based بازی برای قوی کردنِ خود سوءاستفاده کنید یا با تمرکز روی یک قابلیت خاص، قهرمانان بازی را از همان ابتدا تبدیل به هیولاهای غیرقابل شکست کنید. در کل، سیستم جدیدی که در FFII به‌کار برده شده، بی‌نقص نیست و آن چفت و بست محکم FFI را ندارد.

مانند گذشته شما کنترل چهار قهرمان را برعهده می‌گیرید اما این دفعه، شخصیت‌های اصلی شامل دیالوگ و شخصیت پردازی می‌شوند و صرفاً آواتارهای بی‌کلام نیستند. داستان FFII ارتباطی به بازی قبلی ندارد و در جهانی کاملاً جدید رخ می‌دهد (موضوعی که در مورد تمام فاینال فانتزی‌ها صدق می‌کند) و با وجود اینکه بسیاری به آن انتقاد می‌کنند، به‌نظرم حداقل در انتهای بازی توئیست‌های جالبی را به اجرا درمیاورد که برای خیلی‌ها می‌تواند تازگی داشته باشد. با توجه به اینکه در نسخه‌های بازسازی شده بسیاری از مشکلات بازی حل شده‌اند، من برخلاف خیل عظیمی از طرفداران، جزو کسانی هستم که FFII را یک «آزمایش شکست خورده» نمی‌دانند و به‌نظرم تجربه‌ای منحصر به‌فرد است که برای کهنه‌کاران مجموعه لازم می‌باشد.

لوگوی فاینال فانتزی ۲ که با رنگی ارغوانی طراحی شده است و به گروه شورشیان در بازی اشاره دارد.

  • فاینال فانتزی ۲ عنوانی تکرارنشدنی و خاص است که تمام طرفداران مجموعه باید تجربه‌اش کنند. با این وجود، فاینال فانتزی‌های مناسب‌تری در لیست وجود دارند برای کسانی که می‌خواهند برای اولین بار وارد فرانچایز شوند.
  • نسخه‌ها و پلتفرم‌های پیشنهادی: تقریباً همه‌ی مواردی که درمورد FFI اینجا هم صدق می‌کنند. نسخه‌ی اصیل بازی برای NES Classic Mini موجود است و می‌‎توانید ریمسترهای FFII را نیز روی کالکشن‌های Playstation و Gameboy Advance تهیه کنید. اما بهترین روش برای تجربه‌ی این عنوان، نسخه‌ی بازسازی شده روی PSP است که نه تنها نسخه‌های ریمستر را بهبود داده از هر نظر، بلکه شامل محتویات جدید می‌شود.
  • میانگین زمان: ۳۰ ساعت
  • میزان سختی: متوسط
  • مناسب برای: کهنه‌کاران فاینال فانتزی
  • بهترین نسخه(ها) و پلتفرم(ها): Final Fantasy 20th Anniversary – PSP

تصاویری از Final Fantasy 20th Anniversary (Final Fantasy II) روی PSP:

فاینال فانتزی ۳ / Final Fantasy III / ファイナルファンタジーIII

تاریخ عرضه: بیست و هفتم آوریل ۱۹۹۰

کاور فاینال فانتزی ۳ روی کنسول نینتندو دی‌اس

فاینال فانتزی ۳ (FFIII) با حفظ کردن نقاط قوت نسخه‌ی قبل و معرفی ویژگی‌های جدید مانند سیستم «شغل»، تجربه‌ای تازه و جذاب خلق می‌کند. در ابتدای بازی می‌توانید «کلاس» مورد نظر هر شخصیت را انتخاب کنید و علاوه بر آن، قادر به اضافه کردن ۲۳ شغل‌ هستید که هرکدام قابلیت‌های متفاوتی به شخصیت‌ها منتقل می‌کند. به‌صورت کلی می‌توان ۱۴,۹۵۰ ترکیب در بازی ساخت! بنابراین، دست شما در شخصی سازی و نقش‌آفرینی بسیار باز است و قادر به ساخت تیم دلخواهتان هستید. شغل‌ها از طریق کریستال‌هایی که در جهانِ بازی پراکنده شده‌اند قابل دسترسی هستند و این سیستم درواقع شما را تشویق می‌کند تا به کندوکاو جهان FFIII بپردازید.

فاینال فانتزی ۳ احتمالاً بزرگترین بازی نقش‌آفرینی است که روی فَمیکام یا NES منتشر شد! محتوای FFIII به حدی زیاد بود که کارتریژ بازی به‌طور کامل پُر شد و زمانی که سوپر فَمیکام عرضه شد، اسکوئر قادر به آپدیت کردن بازی نبود. شاید در عصر جدید بازی‌های کامپیوتری، FFIII نتواند با عناوین نقش‌آفرینی مدرن مقابله کند اما اگر با توجه به شرایط تاریخی، این عنوان را تجربه کنید قطعاً از محتوای زیاد و جذابش لذت خواهید برد.

لوگوی فاینال فانتزی ۳ که براساس کاور بازی طراحی شده است، یکی از جنگجویان روشنایی را نشان می‌دهد.

  • با گلچین کردنِ نقاط قوت بازی‌های قبلی و اضافه کردن ویژگی‌های جدید، FFIII تبدیل به یکی از بهترین فاینال فانتزی‌های کلاسیک می‌شود که برای طرفداران دو‌آتشه‌ی این سبک طراحی شده. اما قدیمی بودنِ بازی در قیاس با مابقی عناوین موجود در لیست، می‌تواند بازیکن‌های مدرن را پس بزند.
  • نسخه‌ها و پلتفرم‌های پیشنهادی: متأسفانه روش‌های زیادی برای تجربه‌ی FFIII وجود ندارد؛ چراکه تا زمان عرضه‌ی نسخه‌ی بازسازی شده روی Nintendo DS، بازی به انگلیسی ترجمه نشده بود. مگر اینکه ژاپنی بلد باشید یا بخواهید از امیولیشن استفاده کنید، راه دیگری ندارید. خوشبختانه، نسخه‌ی بازسازی شده با مدل‌های بامزه‌ی ۳ بعدی و جهانی رنگارنگ و زیبا به هیچ تجربه‌ی بدی نسیبتان نمی‌کند. ریمستری از نسخه‌ی بازسازی (بله، ریمسترِ ریمیک!) در سال ۲۰۱۲ برای PSP که به‌نظرم بهترین روش برای بازی کردن FFIII است. این نسخه، ۲ سال بعد برای رایانه‌های شخصی نیز پورت شد.
  • میانگین زمان: ۴۰ ساعت
  • میزان سختی: تقریباً دشوار
  • مناسب برای: دوست‌داران نقش‌آفرینی‌های کلاسیک
  • بهترین نسخه(ها) و پلتفرم(ها): Final Fantasy III Remake – PSP/PC

تصاویری از Final Fantasy III Remake روی PSP و کامپیوترهای شخصی:

فاینال فانتزی ۴ / Final Fantasy IV / ファイナルファンタジーIII

تاریخ عرضه: ۱۹جولای ۱۹۹۱

کاور بازی فاینال فانتزی ۴ روی سوپر فَمیکام

فاینال فانتزی ۴ (FFIV) اولین فاینال فانتزی بود که برای نسل جدید بازی‌های کامپیوتری عرضه شد. FFIV یک تجربه‌ی کامل نقش‌آفرینی است؛ با داستانی طولانی و حماسی، شخصیت‌های متنوع و جذاب و دنیایی جهان‌باز بزرگ که مملو است از شهرها، دهکده‌ها و مأموریت‌های مختلف.
سیستم مشهور ATB (Active Time Battle) از اینجا به مجموعه تزریق شد که عنصر زمان را به مبارزات اضافه و جنبه‌ی استراتژیک جدیدی را معرفی کرد. ویژگی‌های قدیمی مانند کسب تجربه و شغل نیز در FFIV وجود دارند، این بار گسترده‌تر و باجزئیات بیشتر.

یکی از نکاتی که به‌نظرم FFIV را بسیار برجسته می‌کند، ترکیب گیم‌پلی با داستان است. بدون اینکه چیزی را اسپویل کنم، باید اشاره کنم که نحوه‌ی کنترل یکی از شخصیت‌های بازی با توجه به تحول شخصیتی‌اش در داستان تغییر می‌کند! درواقع FFIV ثابت کرد که بازی‌های کامپیوتری نیز مانند هر رسانه‌ی محبوب دیگری، می‌توانند به‌طور خاص روایت‌گر داستان‌های حماسی و بزرگ باشند.
تمرکز داستان FFIV روی موضوع خیانت و وفاداری می‌گردد و ماجرا حول محور شوالیه‌ای به‌نام «سِسیل» طراحی شده است که پس از پشت کردن به امپراطوری‌اش، در صدد کشف هویت جدیدی‌ست. «مشکلی» که می‌تواند برخی از بازیکن‌های جدید را دلسرد کند چالش زیاد بازی‌ست. این چالش حتی در نسخه‌ی بازسازی شده ۲ چندان می‌شود و کار را برای کسانی که علاقمند به گرایند کردن نیستند سخت می‌کند.

ابهام‌زدایی: از آنجایی که FFII و FFIII زمان عرضه‌ی FFIV ترجمه نشده بودند، اسکوئرِ امریکا تصمیم گرفت تا آن را تحت عنوان Final Fantasy II منتشر کند. برای همین گاهاً مردم از نام Final Fantasy II استفاده می‌کنند درحالی که منظورشان Final Fantasy IV است.

لوگوی فاینال فانتزی ۴ که شوالیه‌ی سیاه، سِسیل را به تصویر می‌کشد.

  • بدون شک، فاینال فانتزی ۴ یکی از بهترین نسخه‌های کلاسیک فاینال فانتزی است. اما چالش زیادش می‌تواند برای برخی آزاردهنده باشد.
  • نسخه‌ها و پلتفرم‌های پیشنهادی: برای تجربه‌ی نسخه‌ی اصیل بازی بهتر است به سراغ Final Fantasy Chronicles بروید که روی Playstation عرضه شد و به راحتی روی PSOne Classic اجرا می‌شود. درمورد بازسازی‌ها، دو راه وجود دارد: اگر طرفدار گرافیک‌های دو بعدی هستید و از ظاهر بازسازی‌های FFI و FFII راضی بوده‌اید، بهترین انتخاب Final Fantasy IV: The Complete Collection برای PSP است که شامل محتویات اضافه نیز می‌شود. اگر به گرافیک سه بعدی و بازسازی FFIII بیشتر علاقمند هستید، پس بهتر است نسخه‌ی بازسازی FFIV را برای Nintendo DS تجربه کنید که به‌صورت HD روی رایانه‌های شخصی نیز منشر شده.
  • میانگین زمان: ۳۵ ساعت
  • میزان سختی: دشوار
  • مناسب برای: تازه‌واردین و دوست‌داران بازی‌های پرچالش
  • بهترین نسخه(ها) و پلتفرم(ها): Final Fantasy IV: The Complete Collection – PSP و Final Fantasy IV Remake – PC

تصاویری از Final Fantasy IV: The Complete Collection روی PSP و Final Fantasy IV Remake روی رایانه‌های شخصی: